Jakobus de Meerdere

Jakobus de Meerdere
Afgebeeld door Albrecht Dürer
Geboren Onbekend
Gestorven 44 te Judea
Naamdag 25 juli
Attributen Schelp
Beschermheilige voor Spanje, Antigua Guatemala, Guatemala, Santiago, Chili, Galicië, Loíza, Međugorje, Montreal, Nicaragua, Pistoia, Santiago de Compostella, Sint Jacobiparochie, Den Haag, Enschede, Lichtervelde, soldaten, ruiters en krijgers, arbeiders, lastendragers, hoedenmakers, bont- en pelswerkers, kousenmakers, bewakers, (ketting)smeden, apothekers en drogisten, dierenartsen en pelgrims
Lijst van christelijke heiligen
Portaal  Portaalicoon   Christendom

Jakobus de Meerdere (Aramees: ܝܥܩܘܒ ܒܪ ܙܒܕܝ; Arabisch: يعقوب; Hebreeuws: בן זבדי יַעֲקֹב, jaʿăqōḇ; Latijn: Iacobus Maximus; Grieks: Ἰάκωβος) was volgens het Nieuwe Testament een apostel van Jezus Christus, een van "de twaalf". Hij wordt de Meerdere genoemd om hem te onderscheiden van zijn naamgenoten Jakobus de Rechtvaardige en Jakobus de Mindere. Zijn naamdag is op 25 juli.

In het Spaans en Portugees wordt zijn naam (Santo Iago, San Yago) verkort tot Santiago.

Jakobus in het Nieuwe Testament

Jakobus werd geroepen terwijl hij aan het werk was op het schip van zijn vader Zebedeüs, samen met zijn broer Johannes (Matteüs 4:21,22). Wellicht was hij een neef van Jezus (vergelijk Matteüs 27:56, Marcus 15:40, 16:1 en Johannes 19:25).

Tijdens de prediking van Jezus volgde Jakobus hem van zeer nabij en werd hij een van de drie belangrijkste discipelen, naast Petrus en zijn broer Johannes (Matteüs 17:1, 26:37 en Lucas 8:51). Jezus gaf de broers Jakobus en Johannes de bijnaam Boanerges, "zonen van de donder" (Marcus 3:17).

Volgens Handelingen 12:2 werd hij door Herodes Agrippa I met het zwaard ter dood gebracht.

Schutspatroon, attributen en naamdag

Met Sint-Jacob wordt veelal deze Jakobus de Meerdere bedoeld. In de christelijke iconografie is de schelp van de Grote mantel (Pecten maximus) diens attribuut. De schelp wordt dan ook wel Sint-jakobsschelp genoemd (Coquille Saint Jacques, Jakobsmuschel...). Deze is bevestigd aan een hoed, mantel of knapzak met de sluiting naar boven.[1] Het oliebedrijf Shell heeft dezelfde schelp als symbool, maar met de sluiting naar onder, zonder religieuze bedoeling. Ook wordt Jakobus vaak afgebeeld met een staf, een waardigheidssymbool en ook een attribuut van een pelgrim.

De Orde van Sint-Jakobus van het Zwaard koos Jakobus de Meerdere als schutspatroon. Volgens de legende was zijn graf, aangewezen door een ster, ontdekt op het "sterreveld" in Santiago de Compostella. In het graafschap Holland zou er een Ridderlijke orde hebben bestaan bekend als Orde van Sint Jacob in Holland, dit is echter historisch omstreden.[2]

Volgens de overlevering leverde koning Ramiro I van Asturië in 844 een veldslag tegen de Moren (de vermoedelijk mythische slag bij Clavijo), waarbij zijn leger onverwacht hulp kreeg van een geheimzinnige ruiter die de Moren doodde, zodat de slag gewonnen werd. Het lag voor de hand dat de ruiter niemand anders was dan Sint-Jakobus (Santiago), die sindsdien in Spanje dan ook de titel Matamoros (Morendoder) draagt.

Zijn naamdag is op 25 juli. In de Orthodoxe Kerk is 30 april zijn naamdag. Hij is de patroonheilige van Spanje (in het bijzonder van Galicië en Santiago de Compostella), Antigua Guatemala, Guatemala, Chili (in het bijzonder Santiago de Chile), Loíza, Međugorje, Montreal, Nicaragua, Pistoia, Sint Jacobiparochie, Den Haag, Enschede, Kemzeke, de Pastorale Eenheid Heilige Jakobus Maaseik en van de soldaten, ruiters en krijgers, de arbeiders, de lastendragers, de hoedenmakers, de bont- en pelswerkers, de kousenmakers, de bewakers, de (ketting)smeden, de apothekers en drogisten, de dierenartsen en de pelgrims, tegen reuma en artritis, voor goed weer en de groei van appels en veldvruchten.

Jakobus komt voor in de legende van Hermogenes.

Kerken gewijd aan Jakobus de Meerdere

Zie ook Sint-Jacobus de Meerderekerk (doorverwijspagina)

Nederland

  • Heilige Jacobus de Meerdere, Bocholtz
  • Sint Jacobus de Meerdere, Den Dungen
  • Jacobuskerk (Egchel), Egchel (Peel en Maas)
  • Sint Jacobus de Meerdere, Enschede
  • Sint Jacobskapel, Galder (Noord-Brabant)
  • Grote of Sint-Jacobskerk, Den Haag
  • Sint-Jacobuskerk, Den Haag
  • Nieuwe Sint-Jacobskerk, Jeroen Boschplein, 's-Hertogenbosch
  • Oude Sint-Jacobskerk, Bethaniëstraat, 's-Hertogenbosch
  • Jacobus de Meerderekerk (Fijnaart), Fijnaart
  • Sint-Jacobus de Meerderekerk, Haarlemmerliede (Noord-Holland)
  • Sint Jacobus de Meerdere, Hunsel (Limburg)
  • Jacobus de Meerdere, Oude Wetering (Zuid-Holland)
  • Jacobuskerk, Renesse
  • Sint-Jacobus de Meerderekerk, Roosteren (Limburg)
  • Jacobus de Meerdere, Schiedam, Kethel
  • Heilige Jacobus de Meerdere, Tuitjenhorn (Noord-Holland)
  • Jacobus de Meerderekerk (Uithuizen)
  • Jacobikerk, Utrecht
  • H. Maria, H. Jakobus en H. Gertrudis, Utrecht
  • Sint Jacobus de Meerdere, Valburg (Gelderland)
  • Grote of Sint-Jacobskerk, Vlissingen
  • Sint-Jacobskapel, Vragender (Gelderland)
  • Jacobskerk, Winterswijk
  • Jacobus de Meerdere (Zeeland)
  • Jacobuskerk, Zeerijp
  • Sint Jacobus de Meerdere, Zwaagdijk-West (Noord-Holland)

België

Duitsland

  • Sint-Jacobskerk (Aken)
  • St.-Jakobuskerk (Fisch)
  • Sint-Jacobikerk (Herford)
  • Sint-Jacobuskerk (Rüdesheim)
  • Sint-Jacobikerk (Stralsund)
  • Jakobuskerk (Weimar)

Oostenrijk

Weetje

  • Op 25 januari 2007 werd bij het veilinghuis Sotheby's een werk van Rembrandt, het schilderij De apostel Jacobus de Meerdere uit 1661, geveild voor 25,8 miljoen dollar.[3]

Galerij

  • Afgebeeld door Rembrandt van Rijn
    Afgebeeld door Rembrandt van Rijn
  • Een Zuid-Amerikaanse afbeelding van de Heilige als morendoder
    Een Zuid-Amerikaanse afbeelding van de Heilige als morendoder

Zie ook

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Hall, J. (2000). Hall's Iconografisch Handboek. Leiden: Primavera Pers.
  2. Vermeldingen van de orde in o.m.: Aurelius, C.G. de Divisiekroniek (1517) worden vele ridders genoemd; Petit Le I. F., La Grande Chroniqve ancienne et moderne de Hollande, Zelande, VVeft - Frife, Vtrecht, Frife, Overyffel & Groeningen, jufques à la fin de l’ An 1600 (Dordrecht 1601); E. Grimeston A. General Historie of the Netherlands, London (1602); Jan Janssen Reigersberg, Croniek van Zeeland, Antwerpen (1551). Hij beschreef de heren Jan van Renesse en Dadijn van Cruningen en de heer van Borssele als dragers van de Orde van St. Jacob en in het hoofdstuk over Floris V het teken van de orde: "[...] die de oorden des grauen droeghen, dwelcke doen ter tijt was eenen gulden halsbandt met Sint Jacobs schelpen, daer onder sint Jacob hangende."; Christophorus Butkens in de Annales généalogiques de la maison de Lynden uit 1626. Butkens vermeldt in zijn boek een "Den Nederlandtsen d’Order van St. Jacob in Hollandt” die ouder zou zijn dan de Orde van de Kousenband. Butkens' betrouwbaarheid wordt betwijfeld.
  3. Bijna 20 miljoen euro voor laat werk van Rembrandt, Trouw, 25 januari 2007. Gearchiveerd op 11 maart 2023.
· · Sjabloon bewerken
Apostelen
Kring van Jezus:Simon Petrus · Andreas · Jakobus de Meerdere · Johannes · Filippus · Bartolomeüs · Tomas · Matteüs of Levi · Jakobus (zoon van Alfeüs) · Judas Taddeüs · Simon de Zeloot · Judas Iskariot
Latere apostelen:Mattias · Paulus · Jakobus de Rechtvaardige · Barnabas · Andronikus · Junia · Titus · Epafroditus
Mediabestanden
Zie de categorie Saint James the Greater van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.