Cinelandia

Cinelandia Theater
Cinelandia (1947)
Locatie
Locatie Hendrikplein, Willemstad
Coördinaten 12° 6′ NB, 68° 56′ WL
Status en tijdlijn
Oorspr. functie Theater
Huidig gebruik leegstaand (bouwvallig)
Opening 16 januari 1941
Sluiting 1986
Architectuur
Bouwstijl Art deco
Bouwinfo
Architect Pieter van Stuivenberg
Erkenning
Monumentstatus monument (voorgevel)
Detailkaart
Cinelandia (Curaçao)
Cinelandia
Cinelandia (2017)
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde
Cariben
Cinelandia (februari 2022)

Cinelandia is een voormalig semi-openlucht filmtheater in de Curaçaose hoofdstad Willemstad. Het bouwwerk in de wijk Punda was de eerste bioscoop van Curaçao en is van belang voor de Curaçaose architectuurgeschiedenis. De voorgevel van Cinelandia heeft een beschermd status als het enige markante voorbeeld van art deco-architectuur in de binnenstad van Willemstad.[1][2]

Geschiedenis

Nadat de familie Moron “Salon Habana” aan het Hendrikplein te Pietermaai had overgenomen zette zij vanaf 2 april 1932 dit theater voort onder de naam Cinelandia.[3] Salon Habana was de oudste bioscoop van Curaçao en werd in 1916 gebouwd in opdracht van Alfredo Pellicer.[4] In oktober 1939 brandde het pand geheel uit. De herbouw werd opgedragen aan de architect Pieter van Stuivenberg. Naast Cinelandia had hij ook de opdracht voor het theater Westend aan het Brionplein te Otrobanda. Op 16 januari 1941 vond de opening van het nieuwe Cinelandia plaats en een maand later volgde de opening van Westend.[5] Beide theaters werden opgetrokken in de art decostijl, die toentertijd al op zijn retour was. De bouwstijl van Cinelandia is niet zo uitbundig als Westend en haar afwerking is sober. Met de ronde vormen, houten deuren met panelen en glazen bouwstenen doet de voorgevel ook meer aan de Amsterdamse School denken. In 1955 werd ook sierverlichting aan de voorgevel toegevoegd. Met het nieuwe gebouw werd Cinelandia de grootste bioscoop van de Caribische regio. Het aantal zitplaatsen was uitgebreid van 900 naar 2200: beneden ruim 1600 stoeltjes, boven 600 zetels met overal goed uitzicht op het doek. Bezoekers van de eerste rang konden kiezen, ofwel zachte leren verende stoelen, dan wel koele houten fauteuils. Naast filmvertoningen werden hier ook concerten en festivals gehouden. Met de intrede van videotheken begin jaren tachtig van de 20ste eeuw nam het bezoek geleidelijk af. Ondanks verbouwingen in 1983 en 1984 lukte het niet meer het bedrijf rendabel te maken en sloot het theater begin 1986 de deuren, wat leegstand van het gebouw tot gevolg had.[6][7]

Monument

Het gebouw is in particulier bezit en bevindt zich in een zodanige vervallen staat dat restauratie niet meer mogelijk is.[2] Sedert 2008 is er ook sprake van instortingsgevaar. In 1992 bleek dat de eigenaar over wilde gaan tot sloop om op deze locatie de bouw van een winkelcentrum- en kantorencomplex te realiseren. In reactie hierop werd zowel op Curaçao als aan de TU Delft een handtekeningenactie voor plaatsing op de monumentenlijst opgezet.[8] Niet alleen Cinelandia, maar ook het naastgelegen Graham-gebouw en Westend moesten behouden worden vanwege hun historische en architectonische waarde. De laatste twee gebouwen werden echter gesloopt. In 1997 en nogmaals in 2008 verkreeg Cinelandia een beschikking tot een beschermde status, waarna de eigenaar jarenlang in allerlei rechtszaken verwikkeld raakte. De beschikking werd beide keren vanwege onjuist gelopen procedures vernietigd. De voorgevel van Cinelandia is sinds 2011 een beschermd monument. Vanwege acuut instortingsgevaar werd de eigenaar in januari 2021 gesommeerd om binnen een maand het gebouw geheel te slopen.[9] Hierop stapten de stichtingen Pro Monumento en DoCoMoMo naar de rechter, die hangende het kortgeding de sommatiesloopbrief opschortte.[10][11] Als belanghebbenden pleiten de stichtingen voor reconstructie van de monumentale voorgevel als voorwaarde voor een sloopvergunning.

Zie ook

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Nel Casimiri in Amigoe, “Architect wint Cola Debrotprijs Ir. Lobo: Geen architect voor andere architecten”, 25 juni 1992. Gearchiveerd op 10 september 2022.
  2. a b Cinelandia snel slopen. Antilliaans Dagblad (20 februari 2020). Gearchiveerd op 20 januari 2021. Geraadpleegd op 17 januari 2021.
  3. Amigoe, "Cinelandia bestaat 20 jaar", 29 maart 1952
  4. Amigoe, “Cinelandia, Curacao's oudste theater verjaart heden”, 2 april 1955. Gearchiveerd op 29 september 2020.
  5. Amigoe, Alfredo Moron opent Cinelandia, 15 januari 1941. Gearchiveerd op 25 oktober 2020.
  6. Amigoe, Leemte in recreatie in binnenstad Video-handel nekslag voor bioscoop Cinelandia dicht", 30 juli 1983
  7. Amigoe, “Alfred Moron: omstandigheden beter Cinelandia heropent deuren in september”, 26 juli 1984. Gearchiveerd op 29 september 2020.
  8. Amigoe, “Handtekeningen voor behoud Cinelandia-pand nog welkom”, 28 januari, 1993. Gearchiveerd op 29 september 2020.
  9. Sommatie sloop Cinelandia (15 januari 2021). Gearchiveerd op 28 januari 2021. Geraadpleegd op 17 januari 2021.
  10. Stichtingen stappen naar de rechter om sloop Cinelandia te voorkomen. Curacao.nu (16 januari 2021). Gearchiveerd op 17 januari 2021. Geraadpleegd op 17 januari 2021.
  11. Ordemaatregel in Cinelandia-zaak. Antilliaans Dagblad (2 februari 2021). Gearchiveerd op 19 april 2021. Geraadpleegd op 4 februari 2021.
Mediabestanden
Zie de categorie Cinelandia, Willemstad van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.